Sự xuất hiện của các Mô hình Ngôn ngữ Lớn (LLM) và các nền tảng học máy (Machine Learning) đang làm mờ dần ranh giới của phần mềm truyền thống. Trước NCL 13-2026, các công ty công nghệ thường phải “xoay xở” để xếp dịch vụ AI của mình vào những thuật ngữ mang tính bao quát như “Phần mềm như một dịch vụ (SaaS)” tại Nhóm 42.
Tuy nhiên, Bảng phân loại Nice 13 (NCL 13-2026) đã tạo ra một bước chuyển đáng kể: “Trí tuệ nhân tạo như một dịch vụ [AIaaS]” (mã 420315) được công nhận là một mô hình dịch vụ đám mây độc lập. Đồng thời, các thiết bị robot tự hành cũng được phân tách chi tiết theo đúng công năng sử dụng.
Sự thay đổi này không chỉ dừng ở mặt thuật ngữ. Nó thiết lập một hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho hệ sinh thái AI và tự động hóa, qua đó mở ra những cơ hội đáng kể trong việc xây dựng và bảo vệ tài sản trí tuệ.
>>> Xem thêm: NICE 13 – Hàng May Mặc Tích Hợp Công Nghệ – Ranh Giới Nhóm 11 & Nhóm 25
Cuộc cách mạng tại Nhóm 42 theo Nice 13: Từ “ký túc” SaaS đến “độc lập” AIaaS
Việc bảng phân loại Nice 13 -2026 chính thức ghi nhận “Artificial intelligence as a service” như một nhóm dịch vụ độc lập là một bước tiến mang tính quyết định.
Thay vì tiếp tục “gộp chung” trong SaaS hoặc tư vấn công nghệ thông tin truyền thống, WIPO đã tách riêng AI như một hạ tầng dịch vụ đám mây có bản chất riêng biệt. Điều này có nghĩa là các nền tảng như ChatGPT, Claude hay Midjourney giờ đây đã có “danh phận” pháp lý rõ ràng trên hệ thống phân loại.
Bên cạnh AIaaS, theo cập nhật của Nice 13, Nhóm 42 cũng được mở rộng theo hướng bao phủ toàn bộ hệ sinh thái AI, bao gồm:
- Dịch vụ tư vấn AI
- Nghiên cứu và phát triển công nghệ AI
Động thái này đã tạo cơ sở bảo hộ và nền tảng pháp lý vững chắc cho các đơn vị chuyên cung cấp giải pháp thuật toán, tư vấn tích hợp AI cho doanh nghiệp.
Sự phân mảnh của Robot trong Nice 13: Định vị theo “công năng” thay vì “hình dáng”
Nếu AI được “định danh”, thì robot trong năm 2026 này lại được “tái cấu trúc”. Trước đây, phần lớn robot được xếp chung vào Nhóm 7 như một dạng máy móc. Tuy nhiên, Nice 13-2026 đã thay đổi cách tiếp cận này theo hướng nhất quán với nguyên tắc chung: phân loại theo mục đích sử dụng thực tế.
Kết quả là các thiết bị robot – bao gồm cả robot tự hành và robot hình người (humanoid) – được phân tách theo từng chức năng cụ thể:
- Nhóm 9: Robot giảng dạy, robot an ninh, robot phục vụ nghiên cứu; đáng chú ý có cả robot gia đình tích hợp AI dùng cho dọn dẹp, giặt giũ.
- Nhóm 10: Chuyên biệt cho rô bốt dùng trong phẫu thuật và các thiết bị mang bản chất y tế.
- Nhóm 12: Dành cho phương tiện di chuyển như ô tô rô bốt, rô bốt tự lái dùng để giao hàng.
- Nhóm 28: Robot đồ chơi.
- Nhóm 39: Dịch vụ liên quan như cho thuê robot (ví dụ: dịch vụ cho thuê robot giao hàng)
Cách phân loại này phản ánh rõ một thực tế: robot không còn là một “loại sản phẩm”, mà là một nền tảng công nghệ được triển khai vào nhiều lĩnh vực khác nhau.
Bài toán Chiến lược & Quản trị rủi ro cho Doanh nghiệp Tech dưới tác động của Nice 13
Khi không gian AI và robot được “luật hóa” chi tiết hơn, cách tiếp cận trong đăng ký nhãn hiệu cũng cần thay đổi tương ứng.
Trước hết, đối với các doanh nghiệp phát triển nền tảng AI, việc tiếp tục sử dụng thuật ngữ “SaaS” một cách chung chung sẽ không còn là lựa chọn tối ưu. Việc chuyển sang sử dụng “AIaaS” giúp phản ánh đúng bản chất dịch vụ, đồng thời giảm rủi ro bị yêu cầu làm rõ hoặc điều chỉnh trong quá trình thẩm định.
Ở chiều ngược lại, với các doanh nghiệp phát triển robot, thách thức không nằm ở một nhóm duy nhất, mà nằm ở ma trận phân loại đa chiều. Một sản phẩm robot ngày nay có thể đồng thời bao gồm:
- Phần cứng (thiết bị robot)
- Phần mềm điều khiển
- Dịch vụ vận hành hoặc cho thuê
Điều này dẫn đến nhu cầu nộp đơn đa nhóm để đảm bảo phạm vi bảo hộ đầy đủ, tránh việc tạo ra khoảng trống cho đối thủ khai thác.
Một điểm đáng chú ý khác nằm ở yếu tố “thời điểm”. Tại Việt Nam, các thuật ngữ mới như “tư vấn AI” hay “cho thuê robot giao hàng” vẫn chưa có mật độ đăng ký cao. Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp:
- Xác lập quyền sớm
- Tạo lợi thế tiên phong
- Thiết lập rào cản đối với các chủ thể đi sau
NiceCL 13-2026 không chỉ cập nhật hệ thống phân loại, mà đang tái định hình cách nhìn về các công nghệ cốt lõi của kỷ nguyên số.
- AI được “định danh” như một dịch vụ độc lập
- Robot được phân tách theo đúng công năng thực tế
Hai thay đổi này cùng phản ánh một xu hướng chung: hệ thống pháp lý đang tiến gần hơn đến bản chất vận hành của công nghệ.
Với doanh nghiệp, việc hiểu và đi trước những thay đổi này không chỉ giúp tối ưu chiến lược bảo hộ, mà còn là cách để bảo vệ hiệu quả “tài sản trí tuệ lõi” trong một môi trường cạnh tranh ngày càng phức tạp.
👉 NICE 13 SERIES | Bài 07: Khung pháp lý cho tài sản kỹ thuật số – Web3, NFT và Thời trang ảo
Nếu AI là “bộ não”, thì Web3, Blockchain và Metaverse chính là “không gian vận hành” của kỷ nguyên số. Trong NCL 13-2026, hệ sinh thái tài sản số tiếp tục được hoàn thiện với nhiều công cụ pháp lý mới. Từ “ví tiền mã hóa phần cứng” đến “dịch vụ bán lẻ quần áo ảo có thể tải xuống”, các doanh nghiệp sẽ cần làm gì để bảo vệ thương hiệu trong môi trường số? Hãy cùng Monday VietNam khám phá trong Bài 07!
