Công An Xử Lý Hàng Giả Và Xâm Phạm Quyền Sở Hữu Công Nghiệp Như Thế Nào?

Khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu hoặc xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp trên thị trường, doanh nghiệp không nhất thiết chỉ có thể yêu cầu xử lý tại cơ quan quản lý thị trường. Trong những trường hợp phù hợp, Công an xử lý hàng giả và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo phạm vi thẩm quyền được pháp luật quy định.

Đặc biệt, đối với các vụ việc có dấu hiệu sản xuất hàng giả, hoạt động theo đường dây, có nhiều đối tượng tham gia hoặc có khả năng liên quan đến tội phạm, việc xác minh của lực lượng Công an có thể giúp làm rõ không chỉ hàng hóa vi phạm mà cả nguồn sản xuất, quy mô hoạt động và các đối tượng đứng sau.

Trong bài viết này, “Công an” được sử dụng theo nghĩa chung để chỉ cơ quan, lực lượng Công an có thẩm quyền tiếp nhận và xử lý vụ việc. “Cảnh sát Kinh tế” được sử dụng khi đề cập đến lực lượng, đơn vị chuyên trách thực hiện chức năng phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có hàng giả và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Tùy tính chất vụ việc và thẩm quyền được pháp luật quy định, việc xác minh, xử lý có thể được thực hiện bởi các đơn vị, chức danh khác nhau trong lực lượng Công an.

Khi nào doanh nghiệp nên đề nghị Công an xử lý hàng giả?

Vai trò của cơ quan Công an có thể được cân nhắc khi doanh nghiệp phát hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp hoặc hàng hóa giả mạo nhãn hiệu nhưng vụ việc có những dấu hiệu cho thấy phạm vi vi phạm lớn hơn một điểm kinh doanh riêng lẻ.

Một số tình huống thường gặp gồm:

• Phát hiện cơ sở sản xuất hàng hóa giả mạo nhãn hiệu
• Có dấu hiệu sản xuất, kinh doanh hàng hóa vi phạm với quy mô lớn
• Có nhiều cá nhân, tổ chức cùng tham gia
• Hoạt động có dấu hiệu tổ chức hoặc theo đường dây
• Hàng hóa được tập kết, vận chuyển hoặc phân phối qua nhiều địa điểm
• Có dấu hiệu che giấu nguồn gốc hàng hóa
• Có thông tin cho thấy đối tượng đã nhiều lần thực hiện hành vi vi phạm
• Vụ việc có khả năng liên quan đến trách nhiệm hình sự

Trong những trường hợp này, việc chỉ xử lý một cửa hàng hoặc một lượng hàng hóa nhỏ có thể chưa giải quyết được nguồn gốc của hành vi vi phạm.

Do đó, doanh nghiệp có thể cân nhắc đề nghị cơ quan Công an xác minh vụ việc, đặc biệt khi cần làm rõ nơi sản xuất, kho hàng, nguồn cung cấp hoặc các đối tượng có liên quan.

Thẩm quyền xử phạt hành chính của Cơ quan Công an

Không phải mọi vụ việc do Công an tiếp nhận đều được xử lý theo thủ tục hình sự. Trong phạm vi thẩm quyền, lực lượng Công an nhân dân cũng có quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp đối với các hành vi thuộc phạm vi được pháp luật quy định.

Đáng chú ý, từ ngày 15/7/2026, Nghị định 186/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 20 Nghị định 99/2013/NĐ-CP đã điều chỉnh đáng kể thẩm quyền xử phạt của Công an nhân dân.

Theo đó, mức phạt tiền tối đa được phân cấp theo từng chức danh như sau:

Chức danh	Mức phạt tối đa đối với cá nhân
Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ	25 triệu đồng
Trưởng đồn Công an, Trưởng trạm, Đội trưởng	75 triệu đồng
Trưởng Công an cấp xã	125 triệu đồng
Trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Công an cấp tỉnh, trong đó có Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường	200 triệu đồng
Giám đốc Công an cấp tỉnhCục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và một số chức danh cấp Cục thuộc Bộ Công anTrưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành do Bộ trưởng Bộ Công an thành lập	250 triệu đồng

Khi chủ thể vi phạm là tổ chức, mức phạt tiền đối với cùng một hành vi được áp dụng theo nguyên tắc xử phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân, theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Ngoài phạt tiền, tùy chức danh và phạm vi thẩm quyền, người có thẩm quyền còn có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn; đình chỉ hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ vi phạm có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Như vậy, thẩm quyền của cơ quan Công an trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp từ năm 2026 không chỉ giới hạn ở việc phát hiện, lập biên bản hoặc chuyển vụ việc sang cơ quan khác. Trong phạm vi được phân định, lực lượng Công an có thể trực tiếp xử phạt hành chính và áp dụng các biện pháp xử lý đối với hàng hóa, tang vật vi phạm.

Cần phân biệt rõ thẩm quyền xử phạt hành chính với thẩm quyền điều tra, xử lý hình sự. Việc một vụ việc được Công an tiếp nhận không đồng nghĩa với việc vụ việc đương nhiên bị xử lý hình sự. Hướng xử lý cuối cùng phụ thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm, chứng cứ thu thập được và việc hành vi có đáp ứng các điều kiện cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự hay không.

Quy trình cơ quan công an xử lý hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp 

Tùy tính chất vụ việc, trình tự thực tế có thể khác nhau. Tuy nhiên, về cơ bản, doanh nghiệp có thể hình dung quá trình xử lý theo các bước:

Tiếp nhận thông tin → xác minh vụ việc → kiểm tra, thu thập chứng cứ → xác định hàng hóa và hành vi vi phạm → đánh giá tính chất, mức độ → xử lý hành chính hoặc chuyển sang xử lý hình sự

Đây là cách khái quát quá trình Công an xử lý hàng giả trong thực tế, tuy nhiên trình tự cụ thể có thể khác nhau tùy tính chất vụ việc và thẩm quyền của đơn vị, chức danh có liên quan.

Trong quá trình xác minh, Cảnh sát Kinh tế có thể tập trung làm rõ:

• Hàng hóa được sản xuất hoặc nhập từ đâu
• Ai là người sản xuất, kinh doanh hoặc phân phối
• Quy mô và số lượng hàng hóa
• Phương thức vận chuyển, tập kết và phân phối
• Thời gian hoạt động
• Mối liên hệ giữa các cá nhân, tổ chức liên quan
• Lợi ích kinh tế thu được từ hành vi vi phạm

Đối với những vụ việc phức tạp, việc xác minh không chỉ dừng ở số hàng hóa được phát hiện tại thời điểm kiểm tra mà có thể hướng đến việc xác định toàn bộ chuỗi sản xuất và phân phối.

Đây là điểm mà thẩm quyền xử lý của cơ quan Công an có thể tạo ra khác biệt đáng kể đối với các vụ việc có dấu hiệu hoạt động có tổ chức.

Khi nào vụ việc có thể bị khởi tố về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp?

Không phải mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đều cấu thành tội phạm.

Đối với các hành vi có dấu hiệu nghiêm trọng, cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá các yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trong đó, Điều 226 Bộ luật Hình sự quy định về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Đối với hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý, việc xem xét trách nhiệm hình sự có thể liên quan đến các yếu tố như:

• Giá trị hàng hóa vi phạm
• Mức thu lợi bất chính
• Thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu quyền
• Tình trạng vi phạm và các điều kiện khác theo quy định của điều luật
• Tính chất, mức độ và các tình tiết của hành vi

Do đó, khi phát hiện một lượng lớn hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, việc thu giữ tang vật mới chỉ là bước đầu. Cơ quan có thẩm quyền còn cần xác định, đánh giá và thu thập chứng cứ liên quan đến giá trị hàng hóa, thiệt hại, khoản thu lợi và các yếu tố khác để xác định hướng xử lý phù hợp.

Trường hợp có đủ căn cứ xác định hành vi có dấu hiệu tội phạm, cơ quan điều tra sẽ thực hiện các hoạt động tố tụng theo quy định của pháp luật hình sự.

>>>>> Xem thêm bài viết: Thực Thi Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Tại Hải Quan: Ngăn Hàng Xâm Phạm Từ Cửa Khẩu

Vì sao Cảnh sát kinh tế xử lý hàng giả có vai trò then chốt trong các vụ việc lớn?

Điểm khác biệt trong việc Công an xử lý hàng giả, đặc biệt thông qua các đơn vị chuyên trách như Cảnh sát Kinh tế, không chỉ nằm ở thẩm quyền xử phạt mà còn ở khả năng xác minh và điều tra nguồn gốc của hành vi vi phạm.

Ví dụ, một doanh nghiệp có thể phát hiện hàng giả tại một cửa hàng. Nếu chỉ xử lý tại điểm bán, số hàng hóa đang được bày bán có thể bị thu giữ nhưng nguồn cung cấp phía sau vẫn tiếp tục hoạt động.

Trong khi đó, nếu vụ việc có dấu hiệu sản xuất hoặc phân phối theo đường dây, việc xác minh có thể tiếp tục theo hướng: Điểm bán → kho hàng → nguồn cung cấp → cơ sở sản xuất → các đối tượng liên quan.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với những vụ việc mà mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ là thu hồi hoặc tiêu hủy một lượng hàng hóa cụ thể, mà còn là ngăn chặn nguồn sản xuất và phân phối hàng giả.

Vì vậy, khi phát hiện dấu hiệu của một hệ thống sản xuất hoặc kinh doanh hàng giả, doanh nghiệp nên đánh giá vụ việc ở phạm vi tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một điểm vi phạm.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi đề nghị Công an xử lý hàng giả, hàng xâm phạm quyền?

Để cơ quan Công an có cơ sở xác minh, doanh nghiệp nên chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh quyền và chứng cứ liên quan đến hành vi vi phạm.

Thứ nhất, tài liệu chứng minh quyền

Tùy đối tượng quyền, doanh nghiệp có thể cung cấp:

• Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu
• Bằng độc quyền sáng chế
• Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp
• Giấy tờ chứng minh quyền đối với đối tượng sở hữu công nghiệp tương ứng

Thứ hai, chứng cứ về hàng hóa vi phạm

Bao gồm:

• Mẫu hàng hóa
• Hình ảnh, video
• Bao bì, nhãn hàng hóa
• Đặc điểm nhận diện hàng thật và hàng nghi ngờ vi phạm
• Hóa đơn, chứng từ hoặc thông tin giao dịch nếu có
• Thông tin về địa điểm bán hoặc nơi phát hiện hàng hóa

Thứ ba, thông tin về nguồn gốc và quy mô vi phạm

Nếu có, doanh nghiệp nên cung cấp:

• Địa điểm sản xuất
• Kho hàng
• Nhà cung cấp
• Người vận chuyển
• Kênh phân phối
• Các cá nhân, tổ chức liên quan
• Thông tin về các lần vi phạm trước đó

Đối với các vụ việc có dấu hiệu hình sự, việc cung cấp thông tin về quy mô, nguồn gốc và cách thức tổ chức hành vi có thể đặc biệt quan trọng để cơ quan Công an có thẩm quyền đánh giá đầy đủ vụ việc.

Kết luận

Công an xử lý hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng xâm phạm quyền có thể được thực hiện theo cơ chế xử phạt vi phạm hành chính hoặc, trong trường hợp có đủ dấu hiệu và căn cứ pháp luật, chuyển sang cơ chế xử lý hình sự.

Về cơ bản:

• Nếu hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, vụ việc có thể được xem xét xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền;
• Nếu vụ việc có dấu hiệu sản xuất, kinh doanh hàng giả với quy mô lớn, có tổ chức hoặc có các dấu hiệu nghiêm trọng khác, cơ quan có thẩm quyền có thể đánh giá khả năng xử lý hình sự;
• Đối với trường hợp có dấu hiệu tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, Điều 226 Bộ luật Hình sự là một trong những căn cứ pháp lý quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự.

Do đó, khi phát hiện hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, doanh nghiệp không nên chỉ đặt câu hỏi “có thể thu giữ bao nhiêu hàng?”, mà cần đánh giá rộng hơn: hàng hóa đến từ đâu, ai đứng sau, quy mô hoạt động như thế nào và hành vi có dấu hiệu vi phạm ở mức độ nào.

Đặc biệt đối với các vụ việc có dấu hiệu sản xuất hoặc phân phối hàng giả theo đường dây, việc chủ động làm việc với cơ quan Công an và phối hợp cung cấp chứng cứ có thể giúp tiếp cận vụ việc từ nguồn sản xuất và mạng lưới phân phối, thay vì chỉ xử lý từng điểm bán lẻ.

Nếu doanh nghiệp phát hiện dấu hiệu xâm phạm nhãn hiệu, việc đánh giá hành vi vi phạm và lựa chọn phương án xử lý phù hợp ngay từ đầu là rất quan trọng. Liên hệ Monday VietNam để được tư vấn xử lý xâm phạm nhãn hiệu và hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.