Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là nghĩa vụ tài chính quan trọng đối với cá nhân có thu nhập. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành cũng quy định nhiều khoản thu nhập không thuộc diện chịu thuế TNCN, nhằm đảm bảo an sinh xã hội và khuyến khích một số lĩnh vực đặc thù.
1. 16 khoản thu nhập được miễn thuế Thu nhập cá nhân
Theo Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, đã được sửa đổi, bổ sung qua các năm, hiện nay có 16 khoản thu nhập được miễn thuế TNCN, bao gồm:
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản giữa những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định (vợ chồng; cha mẹ – con; ông bà – cháu; anh, chị, em ruột).
- Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất trong trường hợp cá nhân chỉ có một nhà ở, một thửa đất duy nhất.
- Giá trị quyền sử dụng đất được Nhà nước giao cho cá nhân.
- Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa những người có quan hệ thân thích theo quy định (vợ chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em ruột…).
- Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, làm muối mà sản phẩm chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường.
- Thu nhập từ việc chuyển đổi đất nông nghiệp do Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân.
- Lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng; lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
- Thu nhập từ kiều hối.
- Phần tiền lương, tiền công làm thêm giờ, làm việc ban đêm được trả cao hơn so với mức lương làm việc ban ngày, trong giờ hành chính theo quy định của pháp luật.
- Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả hằng tháng hoặc từ quỹ hưu trí tự nguyện.
- Học bổng từ ngân sách Nhà nước hoặc từ các tổ chức trong và ngoài nước theo chương trình khuyến học.
- Các khoản bồi thường từ hợp đồng bảo hiểm, bồi thường tai nạn lao động, bồi thường của Nhà nước và các khoản bồi thường hợp pháp khác.
- Thu nhập nhận được từ quỹ từ thiện được thành lập hoặc công nhận hợp pháp, hoạt động phi lợi nhuận vì mục đích nhân đạo.
- Thu nhập từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích nhân đạo, từ thiện đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
- Tiền lương, tiền công của thuyền viên Việt Nam làm việc cho hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam hoạt động vận tải quốc tế.
Thu nhập của chủ tàu, người có quyền sử dụng tàu và thuyền viên trực tiếp tham gia cung cấp hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động khai thác thủy sản xa bờ.
2. Mở rộng danh mục miễn thuế thu nhập cá nhân từ ngày 01/10/2025
Theo khoản 3 Điều 71 Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/10/2025), danh mục miễn thuế thu nhập cá nhân được bổ sung thêm 03 khoản, gồm:
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
- Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả nhiệm vụ được thương mại hóa theo quy định của pháp luật.
- Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia làm việc cho dự án khởi nghiệp sáng tạo; sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm.
3. Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao từ 01/01/2026
Đặc biệt, theo khoản 3 Điều 49 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, từ ngày 01/01/2026, pháp luật bổ sung thêm 01 khoản thu nhập được miễn thuế TNCN:
Tiền lương, tiền công của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao, với thời hạn miễn thuế là 05 năm kể từ ngày ký hợp đồng đầu tiên với tổ chức, cá nhân Việt Nam, nếu thu nhập phát sinh từ:
- Dự án hoạt động công nghiệp công nghệ số trong khu công nghệ số tập trung;
- Dự án nghiên cứu, phát triển và sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn, hệ thống trí tuệ nhân tạo;
- Hoạt động đào tạo nhân lực công nghiệp công nghệ số.
Như vậy, tính đến ngày 01/01/2026, có tổng cộng 20 khoản thu nhập được miễn thuế TNCN.
4. Lưu ý và cảnh báo rủi ro về thuế thu nhập cá nhân
Việc áp dụng sai đối tượng hoặc sai điều kiện miễn thuế có thể dẫn đến:
- Bị truy thu thuế TNCN, tính tiền chậm nộp;
- Bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế;
- Phát sinh rủi ro khi quyết toán thuế hoặc thanh tra thuế.
Do đó, cá nhân và doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ điều kiện pháp lý trước khi xác định một khoản thu nhập thuộc diện miễn thuế TNCN.
Nắm rõ các khoản thu nhập được miễn thuế TNCN không chỉ giúp cá nhân bảo vệ quyền lợi hợp pháp, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chính sách tiền lương, thu nhập đúng quy định, hạn chế rủi ro pháp lý và thuế trong quá trình chi trả – quyết toán. Đặc biệt, từ năm 2026, với nhiều quy định mới liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ số, phạm vi miễn thuế TNCN đã được mở rộng đáng kể, đòi hỏi sự cập nhật kịp thời và áp dụng chính xác.
Monday VietNam sẵn sàng đồng hành cùng cá nhân và doanh nghiệp trong việc rà soát thu nhập, tư vấn chính sách thuế và đảm bảo tuân thủ pháp luật mới nhất. Liên hệ ngay để được tư vấn và hạn chế tối đa rủi ro về thuế trong năm 2026.
